Հիմնական արհեստները միջնադարյան Հայաստանում

Մեծ զարգացում ապրեց մետաղագործությունը՝ շարունակելով անցյալի հարուստ ավանդույթները:

Զարգացան դարբնությունը, պղնձագործությունը, ոսկերչությունը և զինագործությունը: Մետաղագործ վարպետները պատրաստում էին գյուղատնտեսական գործիքներ, պղնձե ամանեղեն, եկեղեցական սպասք, պերճանքի առարկաներ, զարդեր և սառը զենքեր: Վան և Երզնկա քաղաքները մեծ հռչակ էին ստացել հատկապես ոսկերչական բարձրարվեստ իրերի արտադրությամբ:

Բնակչության աճը և քաղաքներում նրա կենտրոնացումը զարկ տվեցին շինարարական արհեստներին: Մեծ հռչակ էին վայելում հայ ճարտարապետները, քարտաշները և որմնադիրները: Երկրում ամենուրեք կառուցապատվում էին քաղաքները, շինվում էին նոր բերդեր, կարավանատներ, աշխարհիկ ու եկեղեցական շենքեր և կամուրջներ: Եկեղեցիները և աշխարհիկ շինությունները զարդարվում էին նրբաճաշակ քանդակներով:

Զարգացավ հյուսնությունը: Պատրաստում էին գյուղատնտեսական գործիքներ, կենցաղային իրեր, շենքերի փայտյա մասեր և այլն: Զարգացած էր փայտի փորագրությունը:

Անասնապահության լայն զարգացումը խթանեց կաշեգործական արհեստների վերելքը: Մեծ տարածում ստացան կոշկակարությունը, գդակագործությունը և մագաղաթի մշակումը: Վերջինիս պահանջարկը հատկապես մեծ էր ձեռագիր մատյանների պատրաստման համար:

Մանածագործ վարպետները պատրաստում էին բրդե, բամբակե և մետաքսե գործվածքներ, որոնք մեծ պահանջարկ ունեին Արևելքի երկրներում: Մեծ էր պահանջարկը դրանց նկատմամբ նաև երկրի ներսում: Արաբ հեղինակ Մասուդիի խոսքերով՝ «հայկական գործվածքներն այնքան գեղեցիկ են, որ նրանց նմանը չկա ծայրից ծայր ամբողջ աշխարհում»:

Գյումրի

Ամսի 22-ին մեր դպրոցին հրավիրեցին Գյումրի ցուցահանդես , մասնակցում էին մեր ուսուցիչները, ցուցահանդեսը նվիրված էր հայոց եղեռնի  100-ամյակին՝  <<Կամք  առ կյանք>>: Ես  շատ ուրաղացա, որ  հնարավորություն ստացա  տեսնել իմ ուսուցիչների  նկաները  և միևնույն  ժամանակ այցելել Գյումրի :

Գյումրի հասնելուց առաջ մենք այցելեցինք Մաստարաի Սուրբ Հովհանես եկեղեցին, ինձ շատ դուր եկավ այդ  եկեղեցին , մենք մի փոքր հանգստացանք,  նկարվեցինք 

եվ շարունակեցինք  մեր ճանփորթությունը,  հետո մենք այցելեցինք  Մարմաշեն եկեղեցի,  այնտեղ կար մի պապիկ, ով  բացեց  եկեղեցու  դռները  մեզ համար,  մենք վերցրեցինք  նրանից  հարցազրույց. նա մի փոքր պատմեց մարմաշեն  եկեղեցու մասին , մենք  այդտեղ  տնկեցինք  ծառեր,
և  շարունակեցինք  մեր ճանապարը դեպի Գյումրի : Գյումրին գեղեցիկ էր նույնիսկ  իր  փլատակներով , ես  կցանկանայի  տեսնել այն ժամանակների Գյումրին եվ համեմատել այսօրվա Գյումրիի հետ:  Հետո մենք  դուրս  եկանք  և  մի  փոքր  զբոսնեցինք. ժամանակը սահմանափակ Էր, մենք  պետք է  հասցնեինք  ամեն ինչ անել , այդ իսկ պատճառով մենք  երկար  չմնացինք , 

Վարժություններ

Կետերի փոխարեն գրել դ,տ և թ.

ա. աղոտ,աղոթք, անոթ, անօդ, արդուկ,հարթուկ, բրդել ,բրթել, խրտնոլ,խայթել,խայթալ,խորդուբորդ,,խորթություն,,

խորտկարան,,խորդենի,երդվել,երդթևեկություն,կարմրախայթ,խայթ,

խայտաբղետ,որդ,որթ,երդիկ,երթուղի,զվարթ,

զարդ, Զվարթնոց,գիրթ,բիրտ,գրտնակել,սնդացուպ,անթամ,

անդամալույծ,բաղդատել,Բաղդատ,որդի,որթատունկ,որդդան կարմիր,

կորթարդ,ակնթարդ,արթուն,արդուզարդ,Հարդագողի ճանապար,

հարդավայր, փտել, փթթել, տոթ,  օդանցք,  օթևան,  հրանոթ,                              

հօդ ս ցնդել,այդ,այտ,այդտեղ,

այտուցվել,  գթալ, գդալ, գդակ, վտարանդի, վթար, հարդարել,

հարթաքանդակ,պայտար,վատթար,կրտսեր,վառոդ,անօթևան,անձրեվորդ,

ոթել,առաջնորդ,վիթխանի,անդարև, Գեղարդ,թարթիչ,Դեբեդ,

թեպեդ,փութկոտ,երդմնազանց,լուրթ,թրթուր,անդամակցել,ժանտադեմ,որոգայթ,ցայտաղբուր,թատերգություն

Առաջադրանքներ

1.Հասմիկն ուզում է 2**8 թվի մեջ դատարկ տեղերը լրացնել այնպես, որ ստացված թիվը բաժանվի 3- ի: Քանի՞ այդպիսի հնարավորություն գոյություն ունի:

(A) 29    (B) 30    (C) 19    (D) 20    ( Е) 33

2.  Երկու անհայտ թվեր և 3 և 4 թվերը գրված են 2 x 2 աղյուսակի վանդակներում: Հայտնի է, որ տողերում գրված թվերի գումարը 5 և 10 է, իսկ սյուներից մեկում գրված թվերի գումարը` 9: Անհայտ թվերից մեծը հավասար է` (A) 5    (B) 6    (C) 7   (D) 8    ( Е) 3 

3. Տրված են –9 ; 0 ; –5 ; 5 ; –4 ; –1 ; –3 յոթ թվերը: Դրանցից վեցը բաժանենք երկու թիվ պարունակող խմբերի այնպես, որ յուրաքանչյուր խմբի թվերի գումարը լինի նույնը: Ո՞ր թիվը դուրս կմնա:

 (A) 5    (B) 0    (C) -3    (D) -4    ( Е) -5

4. Ուղղանկյուն զուգահեռանիստի կողմերը ամբողջ թվեր են (չափման միավորը` սանտիմետր) և կազմում են q=2 հայտարարով երկրաչափական պրոգրեսիա: Նշված թվերից ո՞րը կարող է լինել այդ զուգահեռանիստի ծավալը:

 (A) 120 սմ³     (B) 188 սմ³     (C) 216 սմ³      (D) 350 սմ³    (E) 500 սմ³

5. 1. Ակվարիումում կա 200 ձուկ: Դրանց 1%- ը կապույտ է, մնացածը` դեղին: Քանի՞ դեղին ձուկ պետք է վերցնել ակվարիումից, որպեսզի կապույտ ձկները կազմեն ակվարիումի ձկների 2%- ը:

 (A) 2     (B) 4     (C) 20    (D) 50    (E) 100

6. Մարիամը, Վիգենը և Լուսինեն գնացին սրճարան: Նրանցից յուրաքանչյուրը վերցրեց երեք բաժակ հյութ, երկու պաղպաղակ և հինգ կարկանդակ: Որքա՞ն է կազմել վերջնական հաշիվը: (A) 39,20     (B) 38,20     (C) 37,20     (D) 36,20    (E) 35,20

7. Ի՞նչ թիվ է գրված *-ի տեղում, եթե հայտնի է, որ երկու տողերում թվանշանների գումարը նույնն է։ (A) 1010     (B) 1020     (C) 1910    (D) 1990    (E) 2020

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	2010
11	12	13	14	15	16	17	18	19	20	*

8. Երկու դատարկ խորանարդների հիմքերի մակերեսները 1 դմ²  և 4 դմ² են։ Մենք ուզում ենք փոքր խորանարդի միջոցով աղբյուրից ջուր բերելով՝ ամբողջությամբ լցնել մեծ խորանարդը։ Քանի՞ անգամ պետք է գնանք աղբյուրը։

 (A) 2 անգամ (B) 4 անգամ (C) 6 անգամ (D)8 անգամ (E) 16 անգամ

9. Արկղում կան գնդակներ։ Յուրաքանչյուր գնդակի վրա գրված է մեկական բնական թիվ: Բոլոր թվերը տարբեր են։ Գնդակներից 30- ի վրա գրված է 6- ի բազմապատիկ թիվ, 20- ի վրա՝ 7- ի բազմապատիկ թիվ, իսկ 10 վրա`42- ի բազմապատիկ թիվ։ Առնվազն քանի՞ գնդակ կա արկղում։

(A) 30    (B) 40    (C) 53    (D) 54   (E) 60

10. Ուղեբեռի համար ավիաընկերությունը չի պահանջում վճարել, եթե այն չի գերազանցում ինչ-որ սահմանված չափ։ Յուրաքանչյուր լրացուցիչ կիլոգրամի համար վճարվում է ֆիքսված գումար։ Տեր և տիկին Հակոբյանների ուղեբեռը 60 կգ էր, և նրանք լրացուցիչ վճարեցին 3 եվրո: Պրն. Պողոսյանի ուղեբեռը նույնպես 60 կգ էր, սակայն նա վճարեց 10,50 եվրո։ Ո՞րն է այն առավելագույն կշիռը, որը կարող է իր հետ տանել մեկ ուղևորը՝ առանց լրացուցիչ վճարի։

 (A) 10 կգ    (B) 18 կգ    (C) 20 կգ   (D) 25 կգ  (E) 39 կգ

11 . 3x3x3 խորանարդը կառուցված է 27 միանման փոքր խորանարդից։ Հարթությունը ուղղահայաց է մեծ խորանարդի անկյունագծին և անցնում է դրա կենտրոնով։ Քանի՞ փոքր խորանարդ է հատում այդ հարթությունը։

(A) 17    (B) 18    (C) 19    (D) 20    (E) 21

1941թ. հունիսի 22 - Սկսվել է Հայրենական մեծ պատերազմը

1941 թ. հունիսի 22-ին Ֆաշիստական Գերմանիան հարձակվեց Խորհրդային Միության վրա: Հիտլերը նպատակ էր դրել կայծակնային պատերազմի միջոցով, մի քանի շաբաթվա ընթացքում ջախջախել Կարմիր բանակը, զավթել ԽՍՀՄ տարածքը, ոչնչացնել խորհրդային պետությունը, ստրկացնել նրա ժողովուրդներին և ստեղծել Գերմանական մեծ կայսրություն:

ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության, ժողկոմխորհի, ՀամԿ(բ)Կ կենտկոմի, Պաշտպանության պետական կոմիտեի և Գերագույն գլխավոր հրամանատարության զորակայանի որոշումները, հրահանգները, հրամանները, կոչերը և դրանց հիման վրա իրականացված միջոցառումները կարևոր նշանակություն ունեցան գերմանաֆաշիստական զավթիչների դեմ խորհրդային ժողովրդի պայքարը կազմակերպելու և ղեկավարելու գործում:

                                                            Վարժություն 1

Բիրտ -ուրախ ,անարդար ,դաժան ,վսեմ

Ողորկ-թափանցիկ,կպչուն,խորդուբորդ,հարթ

Մրուր- քսուկ, բլիթ, նստվածք, համեմունք

Անհարկի- անտեղի, անհիշելի, անհեթեթ, անհարգալից

Ակութ – գավաթ, խչճիթ, օջախ, մթերք

Դեղձան- խարտյաշ, սեվահեր, գանգրահեր, ալեհեր

Մեկենաս – հակառակորդ, հովհանաոր, նկարիչ, հյուսն

Համարձակ-սրտոտ, երկչոտ, ուշիմ, անվեհեր

Անձուկ- կորընթարթ,ընդարձակ, բարձրաբերձ, անհատակ 

                                                   Վարժություն 2

Վինետկա                         Հավաքանկար

Դիկոբրազ                         Փշախոս

Պրեմիա                             Պարգև

Աֆիշա                               Ազդագիր

Անկետա                            Հարցաթերդիկ

Պաուզա                             Դադար

Սիստեմ                             Համակարգ

Ֆորմուլա                           Բանաձև

Մասսա                               Զանգված

Տուրիստ                              Զբոսաշրջիկ